37.000 tỉ đồng để làm gì?

Theo Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối tháng 2.2013, các khoản nợ lớn của Western Bank vào khoảng 4.213 tỉ đồng. Các khoản này bao gồm dư nợ từ nhóm 2 trở lên (1.567 tỉ đồng); dư nợ từ ủy thác đầu tư và đặt cọc (581 tỉ đồng); dư nợ của nhóm 18 khách hàng còn 1.506 tỉ đồng (sau khi đã trừ khoản đầu tư trái phiếu hơn 1.800 tỉ đồng do có tài sản đảm bảo). Và cuối cùng là khoản tiền 1.118 tỉ đồng gửi liên ngân hàng chưa thu hồi được, nhưng đã được Western Bank trích lập dự phòng 559 tỉ đồng. Tất nhiên, trong số này còn bao gồm cả những khoản nợ có khả năng thu hồi.

Còn đối với PVF, đáng kể nhất vẫn là khoản nợ từ Vinashin và Vinalines gần 2.800 tỉ đồng. Cộng lại, phần nợ khó đòi của ngân hàng sau hợp nhất sẽ vào khoảng hơn 7.000 tỉ đồng, chỉ tương đương 19% khoản tiền đề án hợp nhất đề xuất được hỗ trợ.

Thay vì bơm 37.000 tỉ đồng cho PVF và Western Bank, Ngân hàng Nhà nước có những lựa chọn khác khả dĩ hơn. Chẳng hạn, có thể dùng số tiền này để đưa tỉ lệ nợ xấu của toàn hệ thống ngân hàng từ mức 6% (tính đến cuối năm 2012) xuống còn 4,8%.

Trên thực tế, đề án có nêu rõ, số tiền đề xuất này không chỉ được dùng để xử lý phần nợ xấu, mà còn được sử dụng cho các hoạt động kinh doanh như cho vay khách hàng, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp xuất khẩu. Điều này cũng trái với nguyên tắc xử lý nợ xấu, ít nhất là đối với mục tiêu của việc tái cấu trúc: giúp cho ngân hàng làm sạch một phần bảng cân đối tài sản để họ có thể hoạt động bình thường trở lại.

Một điều quan trọng nữa là Ngân hàng Nhà nước cũng không thể có đủ nguồn lực hỗ trợ cho những yêu cầu tài chính. Minh chứng rõ ràng nhất là đề án công ty xử lý nợ xấu vẫn chưa thể đi vào thực tế do còn nhiều tranh cãi về việc nguồn tiền hỗ trợ được lấy từ đâu.

Ngoài việc đề xuất hỗ trợ tiền, đề án hợp nhất còn xin thêm nhiều đặc quyền khác: không tính một số khoản nợ xấu, giảm tỉ lệ dự trữ bắt buộc, giảm thuế, cho phép mở thêm chi nhánh... Những đặc quyền này, nếu được thông qua thì Ngân hàng Nhà nước đã giúp cho PVF dựng lên một ngân hàng cổ phần nhà nước mới, hoạt động với những mối quan hệ rộng trong ngành dầu khí, chứ không phải dựa trên năng lực cạnh tranh thực sự.