Cổ phiếu thép không "theo" giá thép

Nhìn vào diễn biến khá bình lặng của cổ phiếu thép hiện nay, nhiều người không khỏi tiếc nuối những thời điểm nhóm cổ phiếu này thường xuyên "nổi sóng" trên sàn. Nguyên nhân vì đâu? 

Từ giai đoạn 2006-2010, biến động của cổ phiếu thép thường dựa trên hai yếu tố: giá thép và lượng hàng hoá tồn kho. Khác với lúc này, tồn kho trở thành gánh nặng của các doanh nghiệp thép, thời điểm đó là một trong những lợi thế cạnh tranh đáng kể. Giá thép tăng, tồn kho lớn thì lãi lớn và giá cổ phiếu cũng tăng mạnh, "quy luật" của cổ phiếu thép một thời là vậy.

Một thời đã xa 

Từ tháng 12/2012 đến tháng 3 năm nay là khoảng thời gian gần nhất giá thép trên thị trường nổi sóng khi tăng khoảng 10%. Kèm theo đó, thị trường chứng khoán cũng diễn biến tích cực, nhưng diễn biến cổ phiếu thép vẫn cứ "bình bình" so với nhiều nhóm cổ phiếu khác trên sàn. Vẫn có một số cổ phiếu thép tăng giá, nhưng biến động cũng như dòng tiền tham gia thì không thể sánh bằng một số các blue chips hay gần đây là những cổ phiếu ngành điện.

Giá thép tăng hay giảm giờ không còn liên hệ chặt chẽ với cổ phiếu thép nữa, thậm chí khi giá thép tăng thì chưa chắc giá cổ phiếu tăng nhưng nếu giảm thì có khi còn kéo giá cổ phiếu giảm. Có khá nhiều lý do dẫn đến sự lệch pha này, nhưng thử nhìn vào yếu tố cơ bản nhất là kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp.

Quý I/2013, Pomina (POM) lỗ hợp nhất hơn 23 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước, lợi nhuận còn đạt gần 24 tỷ đồng. Nhưng "kỳ phùng địch thủ" của POM là Hoà Phát (HPG) lại khác, khi quý đầu tiên của năm nay, lãi hợp nhất sau thuế gần 460 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ 2012 (gần 200 tỷ đồng).

Công ty TNHH SMC (SMC) chuyên phân phối và gia công các sản phẩm thép lãi ròng đạt 45 tỷ đồng, hoàn thành 2/3 kế hoạch lợi nhuận 2012 (70 tỷ đồng). Hoạt động phân phối và gia công của SMC trước đây thường được gọi là "trading" hoặc "lướt sóng" ẩn chứa nhiều rủi ro, nhưng những năm gần đây, công ty vẫn luôn có lãi duy trì được đà tăng trưởng khác.

Nếu xem xét thêm cả các DN ngành tôn như Hoa Sen (HSG), Đại Thiên Lộc (DTL) hay Nam Kim (NKG) cũng sẽ thấy nhiều sự khác biệt, người lãi nhiều, kẻ lãi ít… Trong cùng một giai đoạn, giá thép diễn biến tích cực, nhưng kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp lại có nhiều khác biệt.

Phân hoá tích cực

Với những thông tin "phổ biến" như thị trường bất động sản khó khăn, lượng tiêu thụ chậm, hàng tồn kho lớn đã tạo ra cái nhìn bi quan. Nhưng kết quả kinh doanh phân hoá, có nhiều nét khác biệt lại có thể khiến cho nhà đầu tư khó chọn lựa.

Thép là một ngành khá đặc thù, nắm bắt diễn biến giá thép đôi khi còn là thách thức đối với cả người trong ngành huống chi người ngoài. Rồi lại đi tìm hiểu chi tiết hoạt động của từng doanh nghiệp trong ngành còn khó hơn nữa. Từ chỗ có một cơ sở tham chiếu rõ ràng là giá thép tăng, doanh nghiệp có lãi, nhà đầu tư giờ không dễ tìm ra các yếu tố hỗ trợ cho cổ phiếu thép.

Thêm cả yếu tố dòng tiền thị trường cũng sụt giảm, thì một nhóm cổ phiếu "khó chơi" tất yếu sẽ không thu hút được nhiều nhà đầu tư nữa.

Nhưng ở đây cũng có thể nhìn ra một số những điểm tích cực. Mặc dù dòng tiền của thị trường không đổ quá mạnh vào toàn bộ cổ phiếu thép như trước nữa, nhưng lại đang có xu hướng chọn lọc. HPG và POM cùng là những nhà sản xuất thép lớn, nhưng cổ phiếu của HPG có thanh khoản trội hơn hẳn POM. Mỗi ngày lượng cổ phiếu khớp lệnh của HPG tính bằng trăm nghìn, thì của POM chỉ được vài nghìn.

Sự chọn lọc này về lâu dài mang chiều hướng tích cực vì dòng tiền sẽ tập trung vào những cổ phiếu có nền tảng cơ bản vững chắc, và cũng an toàn hơn. Theo hướng ngược lại, các doanh nghiệp trong ngành thép sẽ phải chứng minh hiệu quả hoạt động để qua đó thu hút được các nhà đầu tư.

Không chỉ trong hoạt động kinh doanh, công tác minh bạch thông tin và công tác quan hệ nhà đầu tư cũng làm nên khác biệt cho cổ phiếu ngành thép. Những doanh nghiệp thép chú trọng công tác quan hệ nhà đầu tư xây dựng hình ảnh cho mình như HPG, SMC, HPG thường được nhiều nhà đầu tư tổ chức quan tâm.

Việc một số doanh nghiệp thép vẫn duy trì lợi nhuận bất chấp giá thép lên xuống cho thấy hai vấn đề đã được cải thiện và nâng cấp; đó là: khả năng quản trị rủi ro và đảm bảo được thị phần. Đây chính là cơ sở để doanh nghiệp hướng đến quy mô lớn hơn và chiến lược bài bản hơn.