“Đấu thầu vàng đã đạt mục tiêu”: Vẫn chưa hoàn toàn đúng...

 

Mặc dù rất nhiều ý kiến cho rằng việc tổ chức đấu thầu của NHNN không có nhiều tác dụng đối với thị trường vàng hiện nay, đơn cử việc quan trọng nhất là bình ổn giá vẫn chưa thực hiện được. Kể từ khi Nghị định số 24/2012/NĐ-CP có hiệu lực thì cả nước chỉ có khoảng 50 tổ chức tín dụng (TCTD) và doanh nghiệp (DN) được phép kinh doanh vàng miếng. Điều này khiến cho số lượng DN, cửa hàng kinh doanh vàng miếng bị giảm đi khá nhiều, nguồn cung ra thị trường bị hạn chế trong khi nhu cầu vàng vẫn còn khá lớn. Cho nên, giá vàng trong nước ngày một gia tăng khoảng cách và không còn bám sát với giá vàng thế giới. 

 

Đây được cho là nguyên nhân dẫn đến việc NHNN đã tổ chức 12 phiên đấu thầu với hơn 13 tấn vàng được cung ứng ra ngoài để bình ổn thị trường. “Thông qua việc đấu thầu, NHNN không nhằm mục tiêu kéo giá vàng xuống ngay lập tức để cân bằng với giá vàng thế giới, mà chúng tôi chủ yếu thực hiện việc tăng cung ra thị trường để qua đó giải quyết vấn đề nhu cầu vàng”. Đó là lời khẳng định của ông Lê Minh Hưng, Phó Thống đốc NHNN, khi nói về quan điểm của NHNN. Vậy NHNN đã đạt được những mục tiêu gì thông qua đấu thầu?

 

Một số chuyên gia cho rằng, NHNN có 4 lý do để nói đã đạt mục tiêu khi tổ chức đấu thầu. Thứ nhất, NHNN muốn hút nguồn vốn, nguồn tiền lớn trong dân vào đầu tư sản xuất kinh doanh nhằm lưu thông và tạo ra các giá trị thặng dư cho nền kinh tế. Chính vì thế, NHNN có thể không muốn hoặc tạm thời chưa muốn rút ngắn khoảng cách giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới. Điều này sẽ khiến cho người dân, đặc biệt là giới đầu tư, sẽ không còn “mặn mà” với vàng nữa, họ sẽ phải tìm một kênh đầu tư khác. 

 

Tuy nhiên, yếu tố bất ngờ nằm ngoài dự đoán của NHNN là sự sụt giảm mạnh nhất trong vòng 30 năm trở lại đây của giá vàng thế giới đã khiến cho giá vàng trong nước “buộc” phải giảm theo một cách “nhỏ giọt”. Một số người dân đổ xô đi mua vàng để cất trữ, bất chấp chênh lệch giá trong nước và thế giới lên đến hơn 6 triệu đồng/lượng.

 

Thứ hai, xu hướng trên thế giới coi vàng nằm trong hệ thống tiền tệ, dự trữ ngoại hối quốc gia đang dần bị xóa bỏ. Nhiều nước đã loại bỏ bớt vàng ra khỏi dự trữ ngoại hối của mình và dần coi nó là một thứ hàng hóa đơn thuần. Có thể, đây là lý do để NHNN “đẩy” bớt vàng thông qua hoạt động đấu thầu nhằm giúp các TCTD tất toán vàng trước ngày 30-6. Dường như, NHNN muốn người dân có khái niệm: Vàng sẽ chỉ là một thứ hàng hóa chứ không phải là nơi cất trữ tài sản an toàn. 

 

Thứ ba, mục tiêu của NHNN là giữ ổn định tỷ giá và hoạt động của thị trường ngoại tệ. Mặc dù có sự chênh lệch lớn về giá trong thời gian qua nhưng hiện tượng người dân đổ xô đi mua vàng với số lượng lớn như trước kia dường như không còn, những “cơn sốt” vàng đã không xuất hiện. Có lẽ, đây là một trong những mục tiêu mà NHNN cho rằng đã đạt được trong việc ổn định kinh tế vĩ mô.

 

Thứ tư, dù khẳng định việc tổ chức đấu thầu là phi lợi nhuận nhưng NHNN cũng không thể phủ nhận được một khoản tiền chênh lệch giá vàng lớn đã thu được từ 13 tấn vàng đó. Theo NHNN, toàn bộ số tiền đó là nguồn thu của ngân sách nhà nước (NSNN), nên sẽ được chuyển về cho NSNN. Khó có thể nói, điều này nằm ngoài mục tiêu của NHNN (?).

 

Có lẽ, đó là một trong những nguyên nhân khiến NHNN có thể khẳng định chắc chắn rằng họ đã đạt được mục tiêu đề ra, bất chấp dư luận trái chiều trong nước. Vậy họ đang còn gặp khó khăn ở điều gì ...?

 

Tâm lý tích trữ vàng của người dân có lẽ là điều mà NHNN khó mà có thể tạo sự thay đổi được, dù rằng giá vàng trong nước có cao hơn thế giới khá nhiều. Thực tế, tâm lý cất trữ vàng đã tồn tại ở nước ta từ khá lâu, từ một thứ hàng hóa thông thường thì vàng bỗng trở thành tài sản cất trữ được nhiều thế hệ lựa chọn. 

 

Theo PGS.TS Trương Đình Chiến, Trưởng khoa Marketing trường ĐH Kinh tế quốc dân, để giải quyết được vấn đề chênh lệch giá vàng thì đầu tiên cần “giải tỏa” tâm lý coi vàng là tài sản cất trữ an toàn. Đồng thời, vàng phải trở về đúng trạng thái thị trường mở, tuân thủ theo quan hệ cung – cầu và có sự liên thông với thị trường vàng thế giới. 

 

Mặt khác, nền kinh tế phải hồi phục và lấy lại được “niềm tin” của người dân, dần trở thành những kênh đầu tư hấp dẫn khác. Nếu như chứng khoán không “vỡ mộng”, bất động sản không “chết yểu”, lãi suất tiết kiệm cao hơn nhiều so với CPI thì có lẽ người dân sẽ ít hướng nguồn vốn sang vàng. 

 

Điểm nổi bật khác, vàng là sản phẩm không bị hư hại theo thời gian nên việc người dân mua vàng tích trữ được coi là một cách đầu tư, họ sẽ kiếm được “lời” nếu giá vàng tăng hoặc sẽ “không mất” tiền nếu găm giữ vàng. “Giá vàng khó có thể sụt giảm mạnh” là suy nghĩ của nhiều người. 

 

Hơn nữa, chính sách của NHNN có thể chưa thực sự được đồng bộ khi mà tập trung quản lý vàng miếng nhưng lại vẫn đang còn “bỏ ngỏ” vàng nữ trang, vàng phi SJC. Vô hình trung, NHNN đang khiến cho người dân hướng nhu cầu tích trữ vàng miếng SJC sang vàng khác, kể cả vàng nữ trang. 

 

Mặt khác, so với vàng miếng SJC thì “đầu vào” của vàng nữ trang, vàng phi SJC lại khó quản lý hơn nhiều. Vàng nhập lậu hoàn toàn có thể được hợp thức hóa thông qua vàng nữ trang và vàng phi SJC. Đây cũng là một điểm khiến người dân, những người có nhu cầu mua vàng như một thứ hàng hóa, cảm thấy “bức xúc” và đang chịu thiệt thòi.

 

Có thể thấy, NHNN có thể đang đúng về hướng đi nhưng lại gặp phải “khó khăn” trong việc triển khai chính sách một cách đồng bộ. Tâm lý của người dân là điều không thể “xóa bỏ” trong một sớm một chiều nên NHNN khó khẳng định được chênh lệch giá vàng sẽ được thu hẹp dần sau ngày 30-6. 

 

Hơn nữa, một số DN đang chuyển hướng sang sản phẩm vàng không phải vàng miếng SJC nhưng NHNN vẫn chưa hề có động thái siết chặt và quản lý. Có lẽ, chỉ khi nào các giải pháp được thực hiện một cách đồng bộ và thị trường vàng trong nước có sự liên thông với thị trường vàng thế giới thì người dân mới có thể hi vọng giá vàng trong nước sẽ về sát với giá vàng thế giới.