Doanh nhân Việt: “Cần nhất là biết hợp sức”

"Tôi xin gửi lời chúc mừng chân thành tới đội ngũ doanh nhân – những nhân vật đứng ở vị trí trung tâm của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước".

Hợp tác, hỗ trợ để tạo nên những tập đoàn mạnh, những sản phẩm uy tín là điều mà doanh nghiệp - doanh nhân Việt Nam cần hướng tới.

Đó là mong muốn của TS.Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cao cấp, đối với đội ngũ doanh nhân - những người đang giữ vai trò quyết định sự thành bại của mỗi doanh nghiệp cũng như sự phồn thịnh của nền kinh tế trong tương lai.

Ông nói:

- Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), tôi xin gửi lời chúc mừng chân thành tới đội ngũ doanh nhân – những nhân vật đứng ở vị trí trung tâm của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và là những người lao động nặng nhọc, vất vả, góp phần quan trọng tạo ra công ăn việc làm, của cải vật chất, tinh thần cho xã hội.

Tôi rất vui mừng khi chúng ta có một bước nhảy vọt trong nhận thức để những người doanh nhân từ chỗ bị cấm đoán, thành kiến nặng nề nay đã được tôn vinh như những người anh hùng trên mặt trận kinh tế.

Tuy nhiên, do điều kiện của lịch sử và do môi trường kinh doanh, bên cạnh những doanh nhân với nghĩa đích thực, có những đóng góp đáng trân trọng cho nền kinh tế thì cũng có không ít doanh nhân hiện nay làm giàu bằng cách dựa dẫm, tìm kiếm mối quan hệ…không tạo được việc làm, không có đóng góp gì trong việc nâng cao cạnh tranh cho nền kinh tế.

Tôi đã từng chứng kiến hàng nghìn doanh nhân ở nhiều nơi trên cả nước làm việc, học tập quên ăn, quên nghỉ. Nhưng đáng buồn là cũng có không ít doanh nhân không chịu tìm tòi, học hỏi mà chỉ hoạt động dưới một cái vỏ bọc nào đó mà thôi.

Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, lực lượng doanh nghiệp tư nhân phát triển khá nhanh về bề rộng, số lượng nhưng đa phần là những doanh nghiệp nhỏ và rất nhỏ. Bước tích tụ phát triển lên để trở thành những doanh nghiệp lớn có thương hiệu quốc tế, có được sản phẩm cạnh tranh trên thị trường thế giới hiện vẫn còn rất khiêm tốn. Nhân ngày vui của doanh nhân Việt thì tất cả chúng ta cũng cần phải nhìn thẳng vào sự thật này để làm sao đưa doanh nhân, doanh nghiệp Việt lên một tầm cao mới.

Kỳ vọng vào doanh nhân trẻ

Vậy theo ông, cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua có phải là cơ hội để chúng ta đào thải những doanh nhân, doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả và không nghiêm túc?

Chắc chắn cuộc khủng hoảng sẽ đào thải những doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả. Nhưng quá trình đào thải hiện nay ở Việt Nam diễn ra không rõ, không có thống kê cụ thể. Phần lớn các doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả đã chọn phương pháp “chết lâm sàng”, tức là ‘tự ngủ” mà không tuyên bố phá sản, nên thông tin về lực lượng này không được phổ biến rộng rãi.

Còn những doanh nhân sống bằng các mối quan hệ mờ ám, giàu lên bằng đất đai, hầm mỏ, phá rừng… có thể vẫn tồn tại sau khủng hoảng vì nhiều lý do khác nhau. Nếu muốn hạn chế phải bằng cơ chế, và có sự nỗ lực, quyết tâm từ phía cơ quan Nhà nước.

Ai cũng hy vọng, khủng hoảng là cơ hội để cải cách, tự xét lại mình. Tôi rất mong doanh nhân Việt, nhân cuộc khủng hoảng này hãy tự xét lại mình để có thể tự đổi mới, cơ cấu lại doanh nghiệp của mình, từ đó vươn lên ở một trình độ cao hơn.

Vậy, trong con mắt của ông thì doanh nhân – doanh nghiệp Việt sẽ như thế nào sau cuộc khủng hoảng lần này?

Sau cuộc khủng hoảng này, doanh nhân – doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với những biến động khá lớn: thị trường xuất khẩu sẽ thay đổi, biến động về giá và tỷ giá lớn, áp lực bảo vệ môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm, rào cản về xuất khẩu… sẽ xuất hiện, đòi hỏi doanh nhân phải phấn đấu rất nhiều mới bắt kịp thị trường và phát triển sau khủng hoảng.

Cuộc khủng hoảng lần này có là tiền đề để cho ra đời một thế hệ doanh nghiệp - doanh nhân trẻ?

Tôi rất hy vọng vào điều này. Trong thời gian gần đây, tôi đã gặp rất nhiều doanh nhân trẻ trên rất nhiều lĩnh vực và được đào tạo bài bản và rất năng động. Qua thực tiễn tôi thấy lực lượng này ngày một nhiều hơn và tầm ảnh hưởng cũng ngày một tăng lên.

Tôi đặt hy vọng và gửi gắm sự hưng thịnh và tương lai của nền kinh tế vào lực lượng này. Họ chính là chỗ dựa cho công cuộc hội nhập sắp tới của nền kinh tế Việt Nam với thế giới.

Ông nghĩ sao khi thống kê cho thấy, tỷ lệ đổi mới của doanh nghiệp Việt lại chiếm rất nhỏ trong hàng trăm nghìn doanh nghiệp đang hoạt động?

Vừa qua, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có công bố thống kê tỷ lệ hàng hóa đổi mới/tổng doanh thu của các doanh nghiệp không cao, cho thấy mức độ đổi mới của doanh nghiệp vẫn thấp. Đây là một số liệu cần được đội ngũ doanh nhân xem xét một cách rất là nghiêm túc và nên có so sánh với các doanh nghiệp khác trong khu vực.

Tôi biết, có nhiều doanh nghiệp đã tự đổi mới, giảm được chi phí rất nhiều nhưng cũng không ít doanh nghiệp có sức ì rất lớn.

Tôi chỉ xin lấy ví dụ, vị Đại sứ Anh tại Việt Nam bị nhân viên phê bình chỉ sử dụng giấy một mặt. Ngay lập tức ông đã tiếp thu. Tầng lớp doanh nhân của mình cũng cần phải là những người luôn lắng nghe, học hỏi để tự đổi mới.

Hãy đánh giá lại mình

Theo ông, yếu tố nào sẽ quyết định đến sự tồn tại và phát triển của đội ngũ doanh nhân – doanh nghiệp Việt thời kỳ “hậu” khủng hoảng?

Cũng có ý kiến cho rằng vấn đề vốn là quan trọng nhất đối với doanh nghiệp thời kỳ hậu khủng hoảng vì họ đã cạn kiệt trong khủng hoảng. Tuy nhiên, theo tôi, thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp - doanh nhân Việt trong thời gian tới vẫn là vấn đề quản trị, trong đó phải làm sao để có thể hợp tác với nhau, hình thành nên những công ty đủ mạnh, có tầm cỡ quốc tế, trở thành một dây chuyền hợp tác chặt chẽ, hỗ trợ cho nhau trên tất cả các lĩnh vực.

Có như vậy thì chúng ta mới nhanh chóng khôi phục được những gì đã mất trong khủng hoảng. “Một cây làm chẳng nên non…” chính là điều mà đội ngũ doanh nhân cần phải hiểu và vận dụng hơn ai hết trong bối cảnh toàn cầu hóa như lúc này.

Sau khủng hoảng, người ta hay bàn đến vấn đề tái cấu trúc doanh nghiệp nhưng dường như nhiều người lại không biết bắt đầu từ đâu?

Trước hết các doanh nhân phải có đủ quyết tâm, bản lĩnh và hiểu biết để thực hiện công việc này. Chúng ta hãy bắt đầu từ việc tự đánh giá lại mình: mạnh yếu chỗ nào, cơ hội, thách thức ở đâu, đối thủ của mình là ai. Trên cơ sở đó thì sẽ bắt đầu chấn chỉnh khâu nào tùy thuộc vào điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của từng doanh nghiệp.

Vậy, Nhà nước nên hỗ trợ gì để họ có thể đạt được mục đích đó?

Nhà nước nên tạo ra một mặt bằng cạnh trạnh thông thoáng, công khai minh bạch, bớt những ưu đãi để có thể tạo ra một sân chơi bình đẳng.