Giữ nguyên lãi suất cơ bản 8%: Chỉ là tạm thời

Neo” lãi suất, thanh khoản khó được hỗ trợ.

Đầu tháng, liên tục tin đồn lãi suất cơ bản sẽ tăng thêm từ 0,5-1%, giữa tháng lại đồn sẽ giảm 0,5%. Thông báo chính thức của Ngân hàng Nhà nước là tiếp tục áp dụng mức 8%/năm.

Đây là một quyết định không thể khác được của NHNN, nhưng là một quyết định khôn ngoan trong thời điểm này.

 Chỉ số giá tiêu dùng tăng 1,36% nằm ngoài nhiều dự báo cho rằng mức tăng CPI trong tháng 1/2010 chỉ xoay quanh mức 1%; thanh khoản hệ thống chưa khắc phục hoàn toàn sự căng thẳng; LS kinh doanh (huy động và cho vay) của các TCTD trong thực tế đã vượt trần... là những yếu tố khiến thị trường dự đoán NHNN phải tăng LSCB.

 Bên doanh nghiệp - bên ngân hàng

 LSCB tiếp tục ở mức 8%, có nghĩa là trần LS cho vay vẫn giữ 12,5%/năm và trần lãi suất (LS) huy động vẫn là 10,5%/năm, trong đó trần lãi suất huy động được duy trì bởi sự đồng thuận hành chính và rào cản kỹ thuật của cơ quan quản lý. Nếu tăng LSCB thì khiến DN sẽ thêm một cú sốc nữa sau khi họ vừa phải chịu mức tăng LS vay khá lớn sau khi Chính phủ ngừng cơ chế hỗ trợ lãi suất vay VND ngắn hạn và NHNN tăng LSCB từ 7% lên 8%.

 Theo một chuyên gia NH, nếu LSCB tăng thêm thì LS vay thực tế (trần LS+ phí) mà doanh nghiệp phải trả cho nhiều NH có thể đến mức từ 17%- sát 20%/năm. Tuy nhiên, giữ nguyên LSCB cũng đồng nghĩa tiếp tục hạn chế cả đầu vào và đầu ra của các TCTD vốn đang khó khăn rất lớn trong công tác huy động. Hệ thống NH sẽ khó huy động được vốn để cho vay nền kinh tế. Tình trạng vượt trần trong LS kinh doanh của các NH tiếp tục diễn ra.

 Một chuyên gia tài chính nói: “Bên doanh nghiệp, bên ngân hàng thì NHNN phải chọn quyết định tích cực cho doanh nghiệp vì không thể để cho sản xuất kinh doanh của nền kinh tế bị khốn đốn vì lãi suất vay, còn vấn đề thanh khoản ngân hàng thì họ có thể dùng các công cụ của mình như điều chỉnh dự trữ bắt buộc, bơm vốn qua thị trường mở... để điều chỉnh được”.

 Bên cạnh đó, tháng 1 và tháng 2 là thời điểm dịp Tết cổ truyền dân tộc. Ổn định chính sách để làm yên tâm thị trường và tâm lý các NĐT cũng là điều chắc NHNN cũng phải tính đến.

 Nếu tăng LSCB – chỉ vì thanh khoản

 Các nền kinh tế lớn nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam chưa có quốc gia nào có ý định tăng LS vào thời điểm này. Mức LS thấp mà các nền kinh tế đang áp dụng được dự kiến sẽ kéo dài trong một khoảng thời gian dài nữa, vậy nếu Việt Nam tăng LSCB trong thời gian này sẽ làm cho chi phí sản xuất của hàng hóa gia tăng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế của các doanh nghiệp nội địa.

 Xét trên quan hệ cung-cầu vốn, việc tăng LSCB với mức bằng/ hoặc thấp hơn 1% sẽ làm LS cho vay (chưa kể phí) tăng lên mức tối đa 13,5% và LS huy động dự kiến nằm ở mức trần 11,5%. Nếu không tính các loại phí mà hiện tại nhiều NH đang thu hay chi trả cho các khoản tiền vay hay tiền gửi thì chênh lệch LS dự kiến tăng thêm này so với hiện tại là không lớn nên không làm giảm cầu tín dụng và không làm tăng cung vốn nhanh chóng cho hệ thống NH.

 Như thế bài toán thanh khoản hệ thống NH vẫn chưa thể giải quyết trong ngắn hạn, mà trước mắt vẫn phải trông đợi hoàn toàn vào việc NHNN thực hiện chức năng NH cho vay cuối cùng như thế nào.

 Nếu NHNN cảm thấy tự tin thực hiện tốt chức năng “người cho vay cuối cùng” thì việc tăng LSCB trong biên độ hẹp là không cần thiết bởi yếu tố kinh tế đạt được thấp so với việc mất đi niềm tin của thị trường vì sự thay đổi giật cục của chính sách.

 LSCB tăng khi nền kinh tế đã thực sự tăng trưởng kèm với nguy cơ lạm phát ngày càng lộ rõ, thế nhưng ở Việt Nam tăng trưởng đã có nhưng chưa chắc chắn; lạm phát chưa đến mức đáng lo ngại. Vì vậy chưa có lý do để tăng LS do yêu cầu nội tại của nền kinh tế.

 Nếu quyết định tăng LSCB ở thời điểm hiện tại thì phần lớn là do sự yếu kém thanh khoản của hệ thống NHTM (qua các thông tin trên báo chí hiện nay thì gần như bạn đọc dễ hiểu rằng tăng LSCB để giúp NHTM giải bài toán thanh khoản). Do đó, quyết định tiếp tục giữ nguyên mức LSCB 8% của NHNN được nhiều chuyên gia đánh giá là quyết định khôn ngoan của NHNN trong bối cảnh hiện nay.

 Tìm lối thoát cho vấn đề lãi suất

 Dù cho quyết định của NHNN là đúng trong ngắn hạn, nhưng nhiều ý kiến cũng cho rằng, giữ nguyên LSCB chỉ là tạm thời, việc NHNN phải tăng LSCB chỉ còn là vấn đề thời gian vì đứng trên quan điểm cung-cầu vốn trên thị trường cầu tín dụng vẫn lớn hơn nhiều so với nguồn cung, như thế giá cả cho vay (thông qua LS) không thể không điều chỉnh.

 Mọi việc kìm hãm giá cả cho vay (trong quan hệ người dân hay tổ chức gửi tiền cho NHTM và trong quan hệ NHTM cho vay trở lại đối với nền kinh tế) không mang tính thị trường đều không có lợi chung cho toàn xã hội. Vì vậy, để giải bài toán mất thanh khoản của NHTM mà vẫn có thể phân bổ nguồn vốn tín dụng cho những nơi thật sự cần thiết, sử dụng vốn có hiệu quả thì cần phải có giải pháp cho LSCB.

 Hiện có nhiều ý kiến khác nhau như: Nên định nghĩa lại LSCB là LS trung bình cho vay tốt nhất của các NHTM ở Việt Nam chứ không phải LS của NHNN để định ra trần LS kinh doanh của các NHTM; tham khảo LS của một số ngân hàng trung ương các nước tiên tiến; thả nổi hoàn toàn LS... Tuy nhiên, giải pháp nào thực sự phù hợp với Việt Nam vẫn đang chỉ là ý kiến bàn thảo của các chuyên gia trên báo chí. Từ đó đến các quyết định của các cơ quan lập pháp và quản lý có lẽ còn rất xa. Vì vậy, những tháng tới, đồn đoán về LSCB sẽ tiếp tục giữ nguyên hay tăng, tăng bao nhiêu điểm phần trăm sẽ vẫn là chủ đề nóng của thị trường tài chính.