Trong vòng hơn 1 tuần qua, giá vàng biến động mạnh theo chiều hướng đi lên với những diễn biến phức tạp phụ thuộc vào nhiều yếu tố đột xuất, khó lường trước. Giá vàng sẽ đi về đâu, vì sao vàng trong nước tăng giá mạnh hơn so với thế giới là câu hỏi được nhiều người quan tâm?
Lợi nhuận cao, rủi ro khôn lường
Cho đến nay, USD vẫn là đồng tiền chính được sử dụng trong quan hệ thanh toán và dự trữ ngoại hối của đa số quốc gia. Tuy vậy, dự trữ đồng USD đang tiềm ẩn rủi ro do thâm hụt thương mại và thâm hụt ngân sách của Mỹ tăng cao. Nợ nần của Chính phủ Mỹ năm nay có thể sẽ vượt 14.000 tỷ USD; USD hiện có lãi suất thấp 0 - 0,25% nên giới đầu tư đang có xu hướng bán USD mua các loại tiền có lãi suất cao để đầu cơ lãi suất (carry trade), nhiều nước đang bàn tính cần thay đổi đồng tiền dự trữ từ USD sang một phương tiện thanh toán khác an toàn hơn. Ngày nay, cả thế giới không ở đâu còn chế độ bản vị vàng nữa, tiền tệ bị thả nổi (floating), giá vàng tự do tăng, giảm theo quan hệ cung - cầu và các yếu tố tác động chính như USD, giá dầu thô, chứng khoán…
Trong điều kiện như vậy, vàng được xem là "nơi trú ẩn an toàn", là phương tiện đầu tư, cất trữ và dự trữ ngoại hối.
Giá vàng trên thị trường trong nước phụ thuộc vào các yếu tố: xu hướng giá vàng quốc tế; tỷ giá USD/VND; chính sách quản lý ngoại hối, đặc biệt là chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng; sức mua của người dân... Sở dĩ giá vàng trong nước cao hơn giá vàng quốc tế là do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là từ tháng 5/2008, Ngân hàng Nhà nước đã tạm ngừng việc cho nhập khẩu vàng để góp phần giảm nhập siêu, kiềm chế lạm phát. Động thái này có ảnh hưởng đến nguồn cung vàng trong nước, trong khi nhu cầu đầu tư, mua vàng cất trữ vẫn không giảm mà có chiều hướng gia tăng.
Giá vàng sẽ đi về đâu?
Ngay sau khi IMF bán 200 tấn vàng cho Ấn Độ với giá 1.045 USD/ounce, ngày 3/11, giá vàng thế giới đã tăng vọt lên 1.088 USD/ounce và sang ngày 4/11, giá vàng đã lên tới 1.098 USD/ounce. Tâm lý "trọng" vàng được củng cố, giá vàng càng được hâm nóng. Trong khi đó, Nga, Trung Quốc, EU tỏ ý muốn mua số vàng còn lại trong tổng số 403 tấn mà IMF đã được phép bán với giá cạnh tranh cao hơn giá bán cho Ấn Độ. Cộng thêm đó là chỉ số thất nghiệp ở Mỹ cao hơn so với dự báo. Các thông tin này đã làm cho USD mất giá, đẩy giá vàng quốc tế tăng cao, ngày 9/11/2009 đã vượt ngưỡng 1.100 USD/ounce và giá vàng trong nước cũng đã leo lên mức trên 26.700.000 VND/lượng vào ngày 10/11/2009. Đây là những mức giá kỷ lục tại thị trường vàng trong nước và quốc tế. Đặc điểm của đợt tăng giá vàng lần này là liên tục kéo dài, mức giảm giá không đáng kể.
Đa số NĐT, ngân hàng vàng thế giới và giới phân tích đều dự đoán giá vàng năm nay và năm 2010 sẽ tiếp tục tăng theo mô hình biến thiên zích - zắc, chu kỳ sau cao hơn chu kỳ trước. Trong đó xen lẫn những đợt giảm giá do các NĐT, đầu cơ quốc tế có thể "xả lũ vàng" bán ra ồ ạt, chốt tiền lời, để rồi tái tạo chu kỳ đầu tư mới. Cái khó là không ai có thể biết trước chắc chắn ngày nào, tháng nào có diễn biến đột ngột, bất thường. Giới chuyên gia đã dự báo đúng khi giá vàng quốc tế đã xuyên thủng ngưỡng tâm lý 1.100 USD/ounce mấy ngày qua.
Để hạ nhiệt cơn sốt giá vàng trong nước hiện nay và để cho thị trường vàng Việt Nam phát triển phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế thì ngoài việc giải bài toán cung - cầu, chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng cũng cần nghiên cứu đổi mới kịp thời. Như chúng ta đã biết, gần như toàn bộ nguồn cung cho thị trường vàng Việt Nam là từ nhập khẩu và thị trường Việt Nam chủ yếu giao dịch bằng vàng vật chất, đây là điều khác biệt hoàn toàn so với thị trường vàng quốc tế.
Trong điều kiện phải tiếp tục thực hiện giải pháp giảm nhập siêu và kiềm chế lạm phát cao thì trước mắt các DN chưa thể nhập khẩu vàng trở lại. Vì vậy, để cho thị trường vàng hoạt động bình thường, cơ quan chức năng cần ban hành ngay quy chế phù hợp, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của các sàn giao dịch vàng để có thể chuyển dần thói quen của thị trường từ giao dịch vàng vật chất với nhiều tốn kém (như đã phân tích ở trên) sang giao dịch vàng trên tài khoản, nhằm làm cho giá vàng trong nước biến động theo sát giá vàng quốc tế, góp phần giảm thiểu tình trạng nhập lậu vàng. Chuyển sang giao dịch vàng trên tài khoản bằng VND sẽ giảm đáng kể nhu cầu nhập khẩu vàng hàng năm, tiết kiệm ngoại tệ cho đất nước và giảm chi phí cho DN kinh doanh vàng, như chi phí để nhập khẩu, sản xuất, gia công, kho bãi, vận chuyển, bảo hiểm… và đương nhiên giá vàng trong nước cũng sẽ giảm theo, với mức giảm bình quân khoảng +/-300.000 VND/lượng so với giá vàng vật chất. Ngoài ra, thông qua hoạt động giao dịch vàng trên tài khoản, cơ quan quản lý nhà nước có thể giám sát, quản lý được luồng vốn đầu tư và lượng vàng giao dịch trên thị trường để hỗ trợ cho việc điều hành chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ… Còn các NĐT sẽ được tư vấn chu đáo hơn, kinh doanh trong môi trường có tính thanh khoản cao và được áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro, như các lệnh tự động chặn lỗ; chốt lời; các công cụ phái sinh… và qua đây cũng có thể tăng thu cho ngân sách nhà nước.
