 |
| Lãi suất cho vay sẽ tăng ít nhất 2-3% so với hiện nay. |
Sau hai tháng tín dụng tăng chậm vì vướng thời gian cận Tết, các ngân hàng đang tăng tốc tiếp cận khách hàng, đặc biệt kể từ khi được phép áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận với các khoản vay trung dài hạn.
Trước đây, ngân hàng chỉ được phép áp dụng lãi suất thỏa thuận với các khoản vay tiêu dùng. Trường hợp khách hàng vay trung, dài hạn để đầu tư sản xuất kinh doanh, ngân hàng phải áp lãi suất không quá 150% so với lãi suất cơ bản (hiện là 8% một năm), trong khi lãi suất huy động cao gần tương đương, khiến nhiều ngân hàng hạn chế cho vay vì biên lợi nhuận thấp.
Nhiều doanh nghiệp bị ám ảnh bởi chuyện ngay cả khi được vay theo lãi suất trần vẫn phải bấm bụng chi thêm nhiều thứ phí không rõ ràng khác. Bởi trên thực tế, do thiếu vốn và phải huy động với chi phí cao, các ngân hàng đều tìm cách lách luật, cộng thêm phí, đẩy lãi vay áp cho doanh nghiệp cao hơn nhiều so với trần 12% một năm.
Với Thông tư 07 Ngân hàng Nhà nước mới ban hành, ngân hàng có quyền thỏa thuận lãi suất cho vay trung dài hạn với khách hàng. Những người phản đối thì cho rằng, quyết định "bung" lãi suất vô hình chung lại hợp thức hóa cái sai của ngân hàng trước đây khi cộng phí đỏ phí đen ngoài lãi suất. Và nếu không khéo quản sẽ nảy sinh tình trạng cho vay nặng lãi bởi nguồn vốn có hạn, nhu cầu vay vô hạn trong khi ngân hàng có lợi thế hơn so với doanh nghiệp trên bàn đàm phán. Trong bối cảnh kinh tế chưa hoàn toàn khỏe mạnh, chi phí vốn cùng các loại giá điện, nước, xăng dầu tăng cao sẽ đẩy doanh nghiệp vào tình thế vô cùng khó khăn. Mặt khác, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp quy định chỉ hạch toán lãi suất không quá 150% lãi suất cơ bản, nếu không có những điều chỉnh hợp lý doanh nghiệp sẽ phải tự gánh phần lãi suất vượt trần vì không được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh.
Những người ủng hộ lại cho rằng cho thỏa thuận lãi suất là hợp lý, nhằm khơi thông thị trường vốn đang bế tắc hiện nay và minh bạch hóa quan hệ ngân hàng - doanh nghiệp. Doanh nghiệp hiện rất khát vốn để kinh doanh và họ không quá căn cơ nếu lãi suất cho vay tăng lên một chút. Hơn nữa, khi chưa cho phép thỏa thuận, ngân hàng cũng đã tìm cách này hay cách khác để thương lượng với doanh nghiệp cộng thêm phí.
Hơn ai hết, ngân hàng là người vui mừng chào đón cơ chế mới và ráo riết lên kế hoạch triển khai. Phó tổng giám đốc Ngân hàng cổ phần Quân đội (MB) Cao Thúy Nga cho biết, ban lãnh đạo đã họp bàn và nay mai sẽ có chính sách mới về cho vay cũng như huy động. Trước hết sẽ có những điều chỉnh về lãi suất huy động theo hướng khuyến khích hút vốn trung dài hạn. Trước đây do lãi suất bị khống chế bởi mức trần và thói quen gửi tiền ngắn hạn của khách hàng, nên lãi suất huy động tại MB cũng như nhiều ngân hàng khác bằng nhau chằn chặn ở mọi kỳ hạn. Nay cơ chế lãi suất thỏa thuận được áp dụng với các khoản vay trung và dài hạn, ngân hàng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để chuyển hướng cho vay những kỳ hạn dài.
PGBank cũng đang khảo sát lại chính sách huy động cũng như cho vay của mình. Tuy nhiên, Tổng giám đốc Nguyễn Quang Định cho biết, chưa có kế hoạch điều chỉnh lãi suất huy động, chỉ lên kế hoạch tăng lãi suất cho vay với các hợp đồng mới. Với các hợp đồng cũ, PGBank sẽ đàm phán với khách hàng để thương lượng lại lãi suất theo hướng ưu tiên cho khách hàng truyền thống và những dự án tốt.
Đại diện một ngân hàng cổ phần khu vực phía Nam tiết lộ, ngay sau khi được “cởi trói” lãi suất cho vay, nhà băng này đã nâng lãi suất cho vay lên 18-19% với một số dự án dài hạn. Biên độ lợi nhuận ngân hàng dự kiến sẽ tăng lên và nhờ đó, nguồn vốn đáp ứng cho khách hàng sẽ dồi dào hơn.
Tổng giám đốc Eximbank Trương Văn Phước đánh giá, thông tư cho phép áp dụng lãi suất cho vay trung dài hạn theo cơ chế thỏa thuận giúp khai thông đầu ra cho ngân hàng, cơ hội để các tổ chức, cá nhân tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.
Các ngân hàng cùng cho rằng ngay cả với cơ chế thỏa thuận, lãi suất cho vay khó lòng đẩy quá cao, vượt khả năng chấp nhận của doanh nghiệp. Theo tính toán của ông Nguyễn Quang Định, với lãi suất huy động gần 10,5% như hiện nay, sau khi cộng các chi phí dự trữ bắt buộc, trích lập dự phòng rủi ro và các chi phí quản lý khác, ngân hàng có thể cho vay ở mức 14-15% là hợp lý. Bà Cao Thúy Nga chia sẻ quan điểm này và cho rằng với các dự án dài hạn, đầu tư bất động sản hay đầu tư tài chính, lãi suất có thể cao hơn, tới 17-18 thậm chí 19% một năm.
“Lãi suất thỏa thuận nhìn từ lý thuyết ngân hàng là đúng. Song điều tôi lo lắng là trong bối cảnh thị trường Việt Nam chưa thực sự cạnh tranh lành mạnh, còn cơ chế xin cho, đưa quan hệ vào công việc, cơ chế lãi suất thỏa thuận có thể biến tướng, nặng về lobby, phát sinh tiêu cực”, ông Nguyễn Băng Tâm, Phó chủ tịch Câu lạc bộ doanh nghiệp niêm yết bình luận.
Theo ông Tâm, với cơ chế thỏa thuận, doanh nghiệp sẽ tính toán thận trọng hơn trước khi có ý định vay vốn ngân hàng. Công ty Gilimex, nơi ông Tâm đang là Chủ tịch Hội đồng quản trị, cũng sẽ cân đối giữa quy mô sản xuất, khả năng lợi nhuận của dự án đang triển khai để tính toán chấp nhận lãi suất ở mức bao nhiêu. “Công ty tôi chỉ vay vốn 12-14%. Nếu cao quá, tôi sẽ không vay ngân hàng mà tìm kênh huy động vốn khác như phát hành cổ phiếu hay trái phiếu doanh nghiệp. Nếu thị trường chứng khoán ổn định, VN-Index dao động 550-600 điểm, sẽ tốt cho các doanh nghiệp huy động vốn thông qua phát hành”, ông Tâm nói.
