Từ lãi lớn, vui mừng đến thua lỗ, hoang mang và cả bế tắc, bi quan, những trạng thái, cung bậc cảm xúc của một số nhà đầu tư bỏ tiền vào quỹ sẽ sớm chấm dứt.
Ăn mày dĩ vãng?
Hơn 10 ngày trước, chứng chỉ quỹ của Quỹ đầu tư năng động Việt Nam (VFA) đã không còn xuất hiện trên sàn HoSE nữa. VFA đã quyết định hủy niêm yết để chuyển đổi từ quỹ đóng sang quỹ mở. Cách đây 3 năm, khi mới ra đời, VFA nhận được khá nhiều sự kỳ vọng và khi đó cũng không mấy ai nghĩ đến viễn cảnh giống như hiện nay khi quỹ chuyển đổi thành quỹ mở.
Ngày 28/3 tới đây, Quỹ đầu tư tăng trưởng Manulife (PF1) sẽ tổ chức đại hội nhà đầu tư thường niên để thông qua phương án hủy niêm yết và chuyển đổi từ quỹ đóng sang quỹ mở. Nếu đại hội thông qua phương án này thì 3/6 sẽ là ngày giao dịch cuối cùng của PF1 tại HoSE. Từ khi ra đời đến nay, hoạt động của PF1 không có gì nổi trội. Những ưu điểm và cả hạn chế của quỹ mở đã được nhìn nhận rất rõ nên việc quỹ đóng chuyển thành quỹ mở không đồng nghĩa với hoạt động sẽ tốt hơn.
Vấn đề vẫn nằm ở cách vận hành mà cụ thể ở đây là năng lực của các đơn vị quản lý quỹ. Nhìn vào hồ sơ năng lực của những nhà quản lý quỹ thì học vị, rồi quá trình làm việc, thành tích cứ là ngồn ngộn, bên cạnh khả năng ăn nói cũng rất trôi chảy, mang tính thuyết phục rất cao. Nhưng nhìn vào kết quả thực tế, những gì mà một số công ty quản lý quỹ đã làm thì sự chán ngán có thể đến ngay lập tức.
Nếu đổ lỗi cho thị trường không tốt nên đầu tư kém hiệu quả thì công ty quản lý quỹ cũng chẳng khác nào… nhà đầu tư cá nhân thông thường. Còn đâu là sự chuyên nghiệp, bài bản, cẩn trọng ở đây? Nói vậy để thấy rằng dù kỳ vọng vào một sự mới mẻ từ quỹ mở, nhưng vẫn còn không ít các lo ngại đối với quỹ mở. Xe xịn cũng cần phải có tay lái lụa mới phát huy được hết tác dụng, nếu tay lái vẫn yếu thì hiệu quả sẽ không đi đến đâu và rủi ro hơn nữa là tay lái yếu nhưng vẫn… tự hào mình giỏi.
Tìm hướng đi mới
Mới đây, Quỹ đầu tư cân bằng Prudential (BF1) cũng đã công bố phương án giải thể của mình đến các nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Từ giải thể nghe có phần nghiêm trọng nhưng thực ra BF1 đã hoàn thành quãng thời gian hoạt động 7 năm của mình kể từ ngày thành lập 5/10/2006. Hết thời hạn hoạt động nên hiển nhiên là BF1 sẽ tiến hành giải thể trả lại tiền cho nhà đầu tư.
Tại kỳ báo cáo 7/3, giá trị tài sản ròng trên một đơn vị chứng chỉ quỹ (NAV) của BF1 là 10.164 đồng/chứng chỉ quỹ. Nếu giá trị này được duy trì cho đến khi BF1 giải thể và trả lại tiền cho cổ đông thì mỗi cổ đông sẽ nhận được số tiền tương đương. Điều này đồng nghĩa với việc những ai bỏ tiền mua BF1 với mệnh giá 10.000 đồng/chứng chỉ quỹ từ lúc ban đầu sẽ lấy lại vốn của mình.
Nhìn qua nhiều người sẽ cho rằng việc bỏ ra 10.000 đồng cho 1 chứng chỉ quỹ để rồi cuối cùng thu về 10.000 đồng từ 1 chứng chỉ quỹ là lỗ vì đem tiền gửi ngân hàng lãi hơn, hay lỗ chi phí cơ hội. Nhưng nói đi cũng phải xét lại, nếu đem cũng số tiền đó thay vì mua BF1 mà tự đầu tư thì liệu có chắc rằng trong 7 năm qua sẽ chỉ có lãi mà không có lỗ? Chưa kể, bỏ tiền vào BF1 là đầu tư, mà đã đầu tư thì phải chấp nhận rủi ro, khác hẳn với đem tiền gửi tiết kiệm hưởng lãi.
Thực tế thì không ít người lãi chứng khoán các năm 2006, 2007 rồi 2009 nhưng sau đó cũng thua ngược lại và giờ cũng chẳng còn dư, thậm chí lỗ. Nhìn theo hướng này thì dù BF1 (có thể) không sinh lãi nhưng ít nhất cũng có tác dụng bảo vệ nguồn vốn cho đầu tư và như vậy tiêu chí cân bằng (balance) theo cái tên của quỹ cũng được thuân thủ.
Nhưng đến lúc này, vấn đề đáng quan tâm hơn cả không phải là chuyện lãi hay lỗ. Nhà đầu tư đem tiền về có thể hoan hỉ vì chờ đợi một thời gian dài, có được khoản tiền mặt, các nhà quản lý quỹ cũng vui vì cuối cùng cũng kết thúc một chặng đường, bổ sung thêm vào bảng thành tích.
Nhưng nếu lại tiếp tục gửi gắm cho các quỹ thì cũng không dễ gì chọn mặt gửi vàng. Bản thân các quỹ nếu có được nhà đầu tư tin tưởng thì cũng phải đau đầu để tìm cho mình một mô hình, cách thức hoạt động mới sao cho hiệu quả hơn.
Có lẽ chẳng quỹ nào muốn cứ đến kỳ đại hội là nhà đầu tư lại chất vấn, thậm chí chửi bới. Nhưng từ kỳ vọng đến thực tế vẫn còn một khoảng cách cần phải san lấp bằng nỗ lực vượt bậc. Có như vậy, một chu kỳ hoạt động từ 5 - 7 năm "đầy cảm xúc" của các công ty quản lý quỹ mới được khép lại và thay thế bằng những chu kỳ mới tốt hơn.
